Έτσι μπορείτε να προστατέψετε τα παιδιά σας χωρίς να απαγορεύσετε τα social media
Το ζήτημα είναι να διατηρήσετε μια ρουτίνα η οποία μπορεί να καταλήξει να γίνεται «θεσμός».
Καθώς οι συζητήσεις στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για καθολική απαγόρευση πρόσβασης των παιδιών έως 16 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εντείνονται, οργανώσεις για την προστασία των παιδιών αλλά και μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας υποστηρίζουν ότι υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι προστασίας, χωρίς να απαιτείται η πλήρης αποξένωση των ανηλίκων από τον ψηφιακό κόσμο.
Από τον γονικό έλεγχο, στις πρακτικές «αποτοξίνωσης» από την τεχνολογία έως την εκπαίδευση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και την αναγνώριση επιβλαβούς περιεχομένου, οι ειδικοί προτείνουν πρακτικά βήματα που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς να θωρακίσουν τα παιδιά τους στο διαδίκτυο.
Δημιουργήστε ρουτίνες χωρίς τεχνολογία
Οι περισσότερες μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Instagram, το TikTok και το YouTube, διαθέτουν πλέον εργαλεία ελέγχου που επιτρέπουν στους γονείς να διαχειρίζονται τον χρόνο χρήσης των παιδιών.
Για παράδειγμα, στο TikTok μπορεί να οριστεί ημερήσιο χρονικό όριο. Από την πλευρά του, το YouTube προσφέρει ειδοποιήσεις όπως: «Κάντε ένα διάλειμμα» ή «Ώρα για ύπνο». Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει ότι αυτά τα εργαλεία, ειδικά στο TikTok, ενδέχεται να μην επαρκούν από μόνα τους για τον ουσιαστικό περιορισμό του χρόνου έκθεσης.
Σε αυτό το σημείο, οι γονείς χρειάζεται να πάνε ένα βήμα παραπέρα, βοηθώντας τα παιδιά να αναπτύξουν αυτοέλεγχο, μέσα από συνεπείς καθημερινές πρακτικές που θα καταλήξουν να γίνονται «θεσμός».
Παραδείγματα απλών αλλά αποτελεσματικών πρακτικών:
- Δείπνο χωρίς την παρουσία κινητών τηλεφώνων στο τραπέζι
- Περισσότερος χρόνος σε εξωτερικούς χώρους
- Σταθερές ώρες εκτός διαδικτύου πριν τον ύπνο
Όπως τονίζεται, τέτοιου είδους πρακτικές έχουν συνδεθεί με τη μείωση του άγχους και τη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου στους εφήβους.
Παράλληλα, η UNICEF συστήνει στους γονείς:
- Να ελέγχουν τις ρυθμίσεις απορρήτου τόσο στις συσκευές όσο και στους λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης των παιδιών
- Να περιορίζουν όσο γίνεται τη συλλογή προσωπικών δεδομένων
Εξίσου σημαντική είναι και η καλλιέργεια θετικής διαδικτυακής συμπεριφοράς, ώστε τα παιδιά να γνωρίζουν πώς να αλληλοεπιδρούν με σεβασμό και να αποφεύγουν ανήθικο ή επιβλαβές περιεχόμενο.
Ενημερωθείτε για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της ψηφιακής εμπειρίας των παιδιών και των εφήβων. Έτσι λοιπόν, οι γονείς οφείλουν να εξηγούν στα παιδιά τους αφενός πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι αλλά και πώς δημιουργείται το περιεχόμενο που «τραβά» την προσοχή.
Στη συνέχεια, τα παιδιά που περνούν ώρες μπροστά από την οθόνη θα πρέπει να ενημερωθούν για την παραπληροφόρηση και πώς να την αναγνωρίζουν.
Η OpenAI, η εταιρεία πίσω από το ChatGPT, προτείνει η Τεχνητή Νοημοσύνη να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο συνεργασίας και όχι ως υποκατάστατο της ανθρώπινης σκέψης. Όπως επισημαίνεται σε σχετικό οδηγό: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εξαιρετική στη δημιουργία ιδεών, αλλά δεν διαθέτει την εμπειρία ζωής, τις σχέσεις ή το πλήρες προσωπικό σας πλαίσιο».
Οι ειδικοί συνιστούν οι έφηβοι:
- Να διασταυρώνουν τις απαντήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης με αξιόπιστες πηγές
- Να σκέφτονται ποιες πηγές ενδέχεται να χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία των απαντήσεων
Παράλληλα, προτείνεται οι γονείς να περνούν μερικές ώρες στο διαδίκτυο με τα παιδιά τους ώστε να εξερευνούν μαζί ιστότοπους, εφαρμογές, πλατφόρμες όπου εμφανίζεται περιεχόμενο AI
Πώς μπορούν τα παιδιά να αναγνωρίζουν το επιβλαβές περιεχόμενο
Η εκπαίδευση στην αναγνώριση και διαχείριση επιβλαβούς περιεχομένου είναι καθοριστικής σημασίας. Τα παιδιά θα πρέπει να επιμορφωθούν ώστε να μπορέσουν με ασφάλεια να αντιληφθούν πώς μοιάζει το επιβλαβές περιεχόμενο και πότε να το υποδεικνύουν ώστε να πάψει να εμφανίζεται με βάση τον αλγόριθμο που δημιουργείται.
Παράλληλα, οι γονείς θα πρέπει να ενημερώσουν τα παιδιά τους αναλυτικά για τους κινδύνους που κρύβει το διαδίκτυο ώστε να μπορούν εύκολα να αναγνωρίζουν την ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους, την έκθεση σε ακατάλληλο ή ενοχλητικό υλικό και άλλα προβλήματα που ελλοχεύουν.
Για την αντιμετώπισή τους, συνιστάται:
- Εκπαίδευση στη χρήση εργαλείων αποκλεισμού και αναφοράς
- Ενθάρρυνση των παιδιών να απευθύνονται σε έναν έμπιστο ενήλικα όταν κάτι τα ανησυχεί
Το πλέον σημαντικό είναι οι γονείς να δημιουργήσουν ένα κλίμα εμπιστοσύνης ανάμεσα σε αυτούς και τα παιδιά τους με τακτικές, άτυπες συζητήσεις για τις ψηφιακές εμπειρίες τους τους ακόμη κι αν αυτά δεν ξεκινούν εύκολα τη συζήτηση.
Ενδεικτικές ερωτήσεις που βοηθούν: «Έχεις δει κάτι στο διαδίκτυο που σε έκανε να νιώσεις άβολα;», «Με ποιον συνομιλείς συνήθως online;».
Αξίζει να σημειωθεί πως όταν τα παιδιά νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν ανοιχτά, είναι πολύ πιο πιθανό να ζητήσουν βοήθεια όταν τη χρειαστούν.
